Wetenschap en onderzoek: Lopende onderzoeken

In dit project onderzoeken we hoe we een bestaande interventie kunnen aanpassen en gebruiken in de praktijk. Het gaat om een interventie die al goed werkt. Binnen Dichterbij en Koraal gebruiken we de bewezen interventie 'Begeleiders in Beeld'. Dat doen we samen met de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB, Tranzo, Tilburg University). De interventie is gericht op begeleiders die werken met mensen met een verstandelijke beperking en probleemgedrag. Begeleiders leren beter omgaan met hun eigen gevoelens en die van anderen. Zo verbeteren de interacties tussen cliënten en begeleiders. De interventie wordt aangepast en uitgevoerd in zes teams. Tegelijkertijd wordt er gekeken naar de effecten voor cliënten en begeleiders. Ook verzamelen we hun ervaringen en evalueren we het hele proces.

Looptijd: mei 2023 - december 2025
Financier: ZonMw

Dichterbij doet samen met Carmenda (Radboudumc) onderzoek naar mensen met een VG7‑zorgprofiel. We kijken of we deze groep kunnen verdelen in twee subgroepen: VG7 (intensief) en VG7+ (zeer intensief). Het doel is om te onderzoeken hoe goed een programma cliënten kan indelen in deze twee groepen. Dit programma gebruiken we met gegevens die al in het elektronisch cliëntendossier staan.

Het zorgprofiel VG7 is bedoeld voor mensen met een verstandelijke beperking die zeer intensieve begeleiding, behandeling en verzorging nodig hebben vanwege (ernstige) psychische problemen en/of moeilijk verstaanbaar gedrag. De vraag naar deze complexe zorg neemt toe. Tegelijkertijd past het beschikbare budget voor veel cliënten niet goed bij de zorg die zij nodig hebben. Daarom onderzoeken we of het VG7‑profiel kan worden opgesplitst in VG7 en VG7+. Voor de VG7+‑groep gaat het om cliënten met een extra zware zorgvraag. Zij voldoen aan een lijst met kenmerken die door deskundigen uit het werkveld is opgesteld.

Looptijd: september 2025 - december 2027
Financier: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Dichterbij voert samen met de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB, Tranzo, Tilburg University) onderzoek uit naar het verbeteren van de samenwerking rond mensen met een licht verstandelijke beperking en extra problemen (LVB+). Het onderzoek richt zich op de samenwerking tussen mensen met LVB+, hun informele netwerk, zoals familie, vrienden en vrijwilligers, en zorgprofessionals.

Goede samenwerking is belangrijk voor een betekenisvol leven. Een steunend netwerk helpt mensen om zich lichamelijk en mentaal gezonder te voelen, zich verbonden te voelen met anderen en mee te doen in de samenleving. Ook in beleid wordt steeds meer benadrukt dat samenwerking nodig is om de zorg van goede kwaliteit, toegankelijk en betaalbaar te houden. In de praktijk blijkt dit echter vaak lastig. De groep mensen met LVB+ groeit en zij hebben vaak te maken met extra uitdagingen, zoals doorplaatsingen of een instabiele gezinssituatie. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om het netwerk goed te betrekken.

Dit promotieonderzoek duurt vier jaar. Eerst brengen we in kaart welke kennis er al is over samenwerking rond mensen met LVB+ en hun netwerk. Daarna onderzoeken we wat samenwerking helpt en wat juist in de weg staat. Op basis daarvan ontwikkelen en testen we binnen Dichterbij een methode om de samenwerking te verbeteren. Daarbij ligt de nadruk op het vergroten van vertrouwen tussen mensen met LVB+, hun informele netwerk en zorgprofessionals.

Looptijd: februari 2024 - februari 2028
Financier: ZonMw

Dichterbij doet samen met de Universiteit voor Humanistiek onderzoek naar morele nood bij zorgprofessionals in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Zorgprofessionals komen in hun werk regelmatig lastige situaties tegen. In zulke situaties heeft elke keuze nadelen en is het niet altijd duidelijk wat de juiste beslissing is. Dit kan zorgen voor morele nood: het gevoel dat je niet kunt doen wat volgens jou goede zorg is.

De zorg wordt steeds complexer. Mensen hebben intensievere ondersteuning nodig, er is een tekort aan personeel en er is veel aandacht voor zelfredzaamheid en autonomie. Morele spanningen die hierdoor ontstaan, worden niet altijd herkend of besproken binnen organisaties. Toch hebben deze spanningen veel invloed op cliënten, hun naasten en zorgprofessionals zelf.

Dit promotieonderzoek duurt vier jaar en laat zien hoe moreel moeilijke situaties eruitzien in de dagelijkse praktijk. Ook onderzoeken we hoe teams, organisaties en beleid hiermee omgaan. We onderzoeken hoe verantwoordelijkheden worden verdeeld, of er ruimte is om samen na te denken over moeilijke keuzes en wij daarbij betrokken zijn. Het doel is om beter te begrijpen wat zorgprofessionals nodig hebben om goede zorg te kunnen blijven geven in moeilijke situaties. Op basis daarvan ontwikkelen we samen praktische handvatten.

Het onderzoek vindt plaats op twee locaties binnen Dichterbij als casestudy. De onderzoeker loopt mee in de praktijk, voert gesprekken met begeleiders, cliënten, familieleden en leidinggevenden, en observeert op directie- en bestuursniveau. Ook worden landelijke ontwikkelingen meegenomen via gesprekken met betrokken partijen. Zo ontstaat een goed en volledig beeld van hoe moreel complexe situaties worden ervaren en georganiseerd.

Looptijd: maart 2026 - december 2029
Financier: Dichterbij

Binnen dit project van Dichterbij wordt onderzoek gedaan naar een interventie voor volwassenen met een verstandelijke beperking en ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder). ARFID is een eetstoornis waarbij iemand weinig of heel eenzijdig eet. Dit komt niet door angst om dik te worden of een negatief beeld van hun lichaam.

ARFID kan zorgen voor erge problemen, zoals ondervoeding, afhankelijkheid van sondevoeding en minder contact met anderen. Bij volwassenen met een verstandelijke beperking komt ARFID relatief vaak voor en zijn de problemen vaak groter. Er is nog weinig bekend over goede behandelingen.

Met dit project willen we een onderbouwde interventie ontwikkelen die goed werkt in de praktijk. We testen deze aanpak ook. Daarbij sluiten we aan bij het Triple-C behandelmodel. Het doel is dat mensen beter eten en meer meedoen in het dagelijks leven.

De belangrijkste vraag in dit onderzoek is: hoe maken we een interventie die effectief is en past bij wat deze groep nodig heeft en kan?

Looptijd: juni 2026 – juni 2028
Financiering: Dichterbij, met cofinanciering van het ds. Visscherfonds