Stigmatisering van mensen met een verstandelijke beperking
Stigmatisering maakt het voor mensen met een verstandelijke beperking lastig om in het dagelijkse leven mee te draaien (sociale inclusie). Stigma draagt bij aan ongelijkheid. Financieel, wat betreft toegang tot werk, vervoer en de zorg. Mensen met een verstandelijke beperking kampen met een minderwaardige identiteit als gevolg van hun handicap.
'Hoe kijken Nederlanders naar mensen met een verstandelijke beperking? En ook: hoe zit dat bij zorgprofessionals in de gehandicaptenzorg?’ Die vragen zijn het vertrekpunt in dit onderzoek met als doel om ons begrip van het stigma te vergroten.
Dit promotieonderzoek werd in opdracht van Dichterbij uitgevoerd bij de Academische Werkplaats leven met een Verstandelijke Beperking (Tranzo; TSB, Tilburg University) door dr. Hannah Pelleboer-Gunnink, onder leiding van prof. dr. Petri Embregts en prof. dr. Jaap van Weeghel. Hannah werkt als regiebehandelaar bij Dichterbij.
Wat zijn de conclusies?
Mensen met een verstandelijke beperking lijden onder stigma. Dat maakt het voor hen lastig om in het dagelijkse leven mee te draaien. ‘Verstandelijk beperkt’ roept zowel positieve als negatieve beelden op:
Positief: vriendelijk, vrolijk en gezellig.
Negatief: afhankelijk, hulpbehoevend, kwetsbaar, niet zo slim; ze kunnen niet veel.
Deze labelling leidt niet direct tot het benadelen of agressief bejegenen van mensen met een verstandelijke beperking, maar leidt er wel toe dat zij minder serieus worden genomen, dat hen bepaalde behoeften wordt onthouden, of dat beslissingen worden genomen zonder hen erbij te betrekken.
Zorgverleners vinden het weliswaar belangrijk dat mensen met een verstandelijke beperking (mee)beslissen over bijvoorbeeld hun woonlocatie of hun medicatie, maar in de praktijk gebeurt dat vaak niet. In de zorg staat men ook niet altijd open voor aanpassingen in de ondersteuning. Denk aan het regelen van meer tijd voor een afspraak bij de dokter of aanpassingen in de communicatie.
Wat kunnen we doen tegen stigma?
- Maak stigma bespreekbaar, zichtbaar en herkenbaar. Laat ervaringsdeskundigen aan het woord. Zij maken ons bewust van stigmatisering en maken andere mensen met een verstandelijke beperking sterker met hun eerlijke levensverhaal.
- Het werkt extra goed om te informeren over ongelijkheid die wordt ervaren door mensen met een verstandelijke beperking.
Voor zorgprofessionals zijn er de volgende aanbevelingen:
- Het is belangrijk dat zorgprofessionals in staat zijn om zorgvuldig te luisteren naar cliënten en hun netwerk om zo gezamenlijk tot beslissingen te komen.
- Er liggen mooie kansen wanneer zorgprofessionals worden gefaciliteerd en aangemoedigd om samen te werken met plaatselijke gemeentes en gemeenschappen om voor cliënten op te komen, stigma te bestrijden, en de bekendheid van mensen te vergroten.
Volledig proefschrift
De titel van het proefschrift van Hannah Pelleboer-Gunnink luidt: 'What’s in a label? Public stigma toward people with intellectual disabilities.'
Lees meer
