Wat doet een ergotherapeut in de gehandicaptenzorg?
Wat doet een ergotherapeut eigenlijk? Veel mensen denken aan hulpmiddelen zoals aangepast bestek en een rollator. Maar ergotherapie gaat veel verder dan dat. Het begint bij de gewone dagelijkse dingen: eten en drinken, aankleden, douchen, fietsen en slapen. Dingen die vanzelf lijken te gaan, tot het ineens niet meer lukt. Dan kijkt een ergotherapeut zoals Sophie Centen mee.
“Eigenlijk wil iedereen zo lang mogelijk zelfstandig blijven”, vertelt ze. “Als dat niet meer lukt, kijken wij hoe het op een andere manier, passend bij die persoon, tóch weer kan. Zodat iemand de dingen kan blijven doen die voor hem of haar belangrijk zijn.”
Soms is een kleine aanpassing genoeg. Samen kijken wat er anders kan: in de omgeving, in de manier waarop iemand iets doet, of met een hulpmiddel. Een lichte beker met twee handvatten, zodat iemand met krachtsverlies zijn koffie weer zelf kan vasthouden. Een lepel met een dikker handvat, waardoor eten beter lukt. Of een warmhoudbord, zodat iemand op zijn eigen tempo kan eten zonder dat het afkoelt.
Van steunkous tot driewielfiets
Sophie werkt in een team van tien ergotherapeuten. Ergotherapie is een breed vak: van houding en hulpmiddelen tot dagindeling en woninginrichting. Sophie verdiept zich daarnaast in prikkelverwerking en kijkt hoe iemand prikkels ervaart en wat dat betekent voor de begeleiding. “We zoeken steeds de balans. Wat kost iemand energie en wat levert het op? Soms helpt een hulpmiddel óf meer ondersteuning van begeleiding om energie over te houden voor de dingen die iemand leuk vindt.”
Dat zie je terug in de praktijk. Een bewoner die elke ochtend moest wachten tot begeleiding zijn steunkousen aantrok, kon dat met een hulpmiddel weer zelf doen. “Hij werd minder afhankelijk en kon voortaan zijn eigen tijd indelen. Dat geeft rust én regie.”
Sophie begeleidde ook iemand voor wie fietsen belangrijk was. Hij fietste graag naar zijn ouders en naar het voetbal. Maar op een tweewieler had hij steeds minder balans en raakte hij sneller vermoeid. Samen met hem keek ze naar de mogelijkheden. Uiteindelijk koos hij voor een driewielfiets. “In het begin was hij angstig. Hij stapte vaak af en keek steeds naar beneden. Inmiddels houdt hij zijn voeten op de pedalen en fietst hij stukken zelf. En elke week vertelt hij mij hoe zijn voetbalwedstrijd is gegaan.”
Goed kijken en afstemmen
Sophie werkt nauw samen met logopedisten, fysiotherapeuten, gedragskundigen, artsen en begeleiders. Zeker bij cliënten die zelf niet goed kunnen vertellen wat ze nodig hebben, is die samenwerking onmisbaar. Ook verwanten spelen daarin een belangrijke rol. Zij kennen hun zoon, dochter of familielid het beste en dragen een levensgeschiedenis met zich mee vol herinneringen en kennis. “Dan kijk je samen: wat zie je gebeuren? Waar zit spanning? Soms zit het antwoord in iets kleins uit vroeger. Een vertrouwde knuffel, een geur of een lampje dat iemand rust gaf. Als je dat kunt meenemen in de begeleiding, is dat heel waardevol.”
Soms zit de oplossing in vertragen. Rustig binnenkomen. Uitleg geven. Even wachten. “Als je echt contact maakt, bereik je vaak meer dan wanneer je het snel overneemt.”
Maar soms zit het juist in goed kijken naar wat iemand voelt en ervaart. Dat zag Sophie bij een bewoonster die onrustig was tijdens het douchen. De sproeier gaf haar spanning. Uit gesprekken met begeleiding bleek dat ze vroeger graag zwom. Sophie stelde voor om het bad te proberen. Dat vond ze veel fijner. “Je zag meteen meer ontspanning. Het voelde veiliger voor haar.”
Kleine dingen
Geen dag is hetzelfde. Soms werkt Sophie direct samen met een cliënt, soms ondersteunt ze de begeleiding met een praktisch advies, dan weer schuift ze aan bij een professioneel overleg. Maar wat haar werk betekenisvol maakt, zijn vaak de kleine dingen. Een cliënt die haar naam roept als ze over het terrein loopt. Een tekening die ze krijgt. "Dan weet je: dit doet ertoe."
Teamfoto Ergotherapie
Deel deze pagina:
We houden je graag op de hoogte!
In onze nieuwsbrieven lees je de belangrijkste ontwikkelingen, vind je handige tips en mooie verhalen.