De cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg

14 jan. 2026 om 10:34

Soms doet de zorg iets wat je niet wil. Je moet douchen terwijl je daar geen zin in hebt. Je krijgt medicijnen die je liever niet wil slikken. Of je kamerdeur gaat op slot terwijl jij naar buiten wil. Dat noemen we onvrijwillige zorg. Dat mag alleen als het écht nodig is en alleen als er geen andere oplossing is. De regels daarvoor staan in de Wet zorg en dwang (Wzd).

Omdat het om jouw vrijheid gaat, is het belangrijk dat je weet wat je rechten zijn. En dat er iemand is die met je meedenkt. Iemand die niet bij Dichterbij werkt, maar er alleen is voor jou. Of voor jouw vertegenwoordiger.

We spraken met Jennifer Toonen, cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg. Zij legt uit wat haar werk inhoudt, wanneer je haar kunt bellen en wat ze voor je kan doen.

Jennifer: "Wij helpen mensen om hun verhaal te vertellen. Soms gaat dat over iets kleins, soms over iets groots. Maar het gevoel is altijd hetzelfde: het klopt niet. En dan zijn wij er."

Wat is onvrijwillige zorg?

Jennifer: “Ik merk dat onvrijwillige zorg en de Wzd (Wet zorg en dwang) veel mensen weinig zegt. Ik leg het meestal zo uit: als je iets wíl, maar het mag niet. Of als je iets móet, maar je wil het niet. Dan kan er sprake zijn van onvrijwillige zorg.”

Er zijn negen vormen van onvrijwillige zorg. Die mogen alleen worden gebruikt als het écht niet anders kan. En dan nog: zo licht mogelijk en zo kort mogelijk.

Voorbeelden zijn:
• Je krijgt medicijnen zonder dat je dat wil.
• Je moet naar bed of douchen terwijl je dat zelf niet kiest.
• De deur van je woning of kamer gaat op slot.
• Je mag geen bezoek ontvangen;
• Je mag geen chips eten terwijl je daar zin in hebt.

Wat doet een cliëntvertrouwenspersoon?

De cliëntvertrouwenspersonen werken onafhankelijk van Dichterbij. Ze staan naast jou als cliënt (of naast je vertegenwoordiger). Ze luisteren, denken mee en helpen ervoor te zorgen dat jouw stem gehoord wordt.

Hun taken:
• Ze geven uitleg over de wet.
• Ze luisteren naar jouw verhaal.
• Ze denken mee over wat je kunt doen.
• Ze bereiden samen met jou gesprekken voor.
• Ze gaan mee naar die gesprekken als jij dat wil.
• Ze helpen als je een klacht wil indienen.

Alles wat je vertelt, blijft vertrouwelijk. De cliëntvertrouwenspersoon vertelt niets door zonder jouw toestemming. Jennifer: "Wij kijken niet of de zorg goed of fout is. We kijken of het proces klopt. Of iemand gehoord wordt. En we helpen om dat gesprek mogelijk te maken."

Wanneer kun je ze bellen?

Altijd. Je hoeft niet te wachten tot het misgaat. Ook bij twijfel mag je contact opnemen.

Bijvoorbeeld als je denkt:
• Mag dit eigenlijk wel?
• Waarom beslist de zorg dit voor mij?
• Ik voel me niet gehoord.

Soms wil je alleen wat uitleg of advies. En soms wil je dat er iemand met je meegaat naar een gesprek. Alles is goed. En het kost niks. De hulp van de cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg is gratis.

Jennifer: "Veel mensen denken: dit is vast te klein om een cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg voor in te schakelen. Maar liever te vroeg dan te laat. Soms kunnen we al veel doen door gewoon even mee te denken."

Even kennismaken

De cliëntvertrouwenspersonen onvrijwillige zorg komen regelmatig langs op locaties van Dichterbij. Gewoon op de koffie, ook als er niets aan de hand is. Zo kun jij hen op een rustige manier leren kennen. Dat maakt het makkelijker om contact te zoeken als er later wel iets speelt.

Sommige mensen praten het liefst één-op-één met een cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg. Anderen vinden het fijn als er een begeleider bij is. Alles gebeurt in overleg, op een manier die bij jou past

Wat is het verschil met de vertrouwenspersoon van Dichterbij?

Dichterbij heeft ook vertrouwenspersonen. Die zijn er voor vragen over zorg in het algemeen.

De cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg is er specifiek voor situaties die vallen onder de Wet zorg en dwang. Dus als het gaat over vrijheid, veiligheid en grenzen van wat mag.

Weet je niet wie je moet bellen?
Bel gewoon. Dan kijken we samen bij wie je het beste terecht kunt.

Wat als je er samen niet
uitkomt?

Soms lukt het niet om samen met de zorg tot een oplossing te komen.
Dan kan de cliëntvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg helpen om een
klacht in te dienen. Dat kan bij de klachtenfunctionaris van Dichterbij of
bij een landelijke klachtencommissie. Ook daar kunnen ze bij helpen.

Meer weten of contact opnemen?
De cliëntvertrouwenspersonen onvrijwillige zorg werken via Stemgever.

Je kunt contact opnemen via:
Telefoon: 088 - 92 94 099
E-mail: cvp@zorgbelangcvp.nl
Website: www.stemgever.nl